Frans is van een generatie die buiten opgroeide. Hij werd geboren in een tijd waarin kinderen altijd buiten speelden en bescherming tegen de zon eigenlijk geen onderwerp was. Je was buiten, weer of geen weer, en daar dacht niemand verder over na. Later liep dat buitenleven als een rode draad door zijn werkzame leven heen. Eerst op zee, daarna in de haven, toen als schilder en uiteindelijk jarenlang in de bouw. Altijd buiten, altijd in de open lucht, vaak de hele dag in de zon.

Beschermen tegen de zon hoorde er in die tijd niet bij. Geen pet, geen lange mouwen, geen zonnebrandcrème. Daar was eenvoudigweg geen aandacht voor. Frans zegt daar nu over: je kleedde je op warmte, niet op zonkracht. Was het mooi weer, dan was dat juist prettig. En verbrand zijn? Dat hoorde er bijna bij. Ook privé bracht hij veel tijd in de zon door. Met zijn gezin ging hij naar het strand en hij was naar eigen zeggen in die jaren bijna ieder weekend wel verbrand. Frans is blond, heeft een lichte huid en verbrandt snel, maar ook dat was toen geen reden om anders met de zon om te gaan.

Het begin

De eerste slechte signalen kwamen pas veel later, toen zijn leeftijd richting de veertig ging. Af en toe ontstond er een plekje op zijn huid. Een wondje waar een korstje op kwam, dat weer losliet, waarna het wondje opnieuw open ging. Daarna vormde zich weer een nieuw korstje. Zo begon het. Eerst op zijn schouders, zijn rug en benen: plekken die jarenlang volop zon hadden gezien.

In het begin ging Frans daarmee naar de huisarts, die hem doorverwees naar de dermatoloog. Sindsdien loopt hij jarenlang in controle. Sommige plekjes konden behandeld worden met zalf, andere moesten worden weggesneden. Voor zijn gezicht kwam hij terecht bij gespecialiseerde klinieken en artsen, onder meer omdat behandelingen daar extra nauwkeurig moeten gebeuren. Zeker rond zijn oog en neus maakte hij zich daar weleens zorgen over. Blijft er geen lelijke plek achter? Hoe gaat dat eruitzien? Tegelijk heeft hij ook ervaren hoe kundig artsen te werk gaan en hoe netjes het vaak herstelt.

Inmiddels is huidkanker een terugkerend onderdeel van zijn leven geworden. Frans vertelt dat hij in de loop der jaren meer dan vijftig plekjes heeft gehad. Sommige klein, sommige ingrijpender. Het afgelopen jaar was extra zwaar: meerdere behandelingen in korte tijd, onder meer aan zijn hoofd, rond zijn neus en bij zijn oog. De laatste keer is een groot stuk huid uit zijn nek gesneden voor transplantatie naar het voorhoofd. Door die ingrepen is hij er maanden achter elkaar veel mee bezig. Daarna volgt weer heel even rust, totdat de volgende controle weer komt. Elke zes maanden wordt hij gecontroleerd en tussendoor moet hij zijn huid zelf goed in de gaten houden.

Nuchter blijven

De eerste keer dat hij hoorde dat het huidkanker was, schrok hij. Het woord kanker komt binnen. Je weet niet meteen wat het betekent, wat het gaat doen en wat je te wachten staat. In het begin zette dat hem echt aan het denken. Nu, zoveel jaren later, gaat hij er anders mee om. Hij aanvaardt het makkelijker. Het is er nu eenmaal, zegt hij. Dat betekent niet dat het hem niets doet. Vooral als een plekje in zijn gezicht zit, of als er een stuk huid moet worden weggehaald, kan hij zich nog steeds druk maken. Maar als de behandeling achter de rug is, pakt hij het leven ook weer op.

Die houding typeert hem. Frans probeert er vaak met nuchterheid en soms met een grapje mee om te gaan. Ook richting zijn vrouw en kinderen stelt hij anderen gerust. Tegelijk ziet hij natuurlijk dat het ook voor zijn omgeving spannend is. Zijn kinderen en kleinkinderen leven mee, en zeker bij grotere ingrepen schrikken zij ook. Dat maakt indruk, niet alleen op hemzelf maar op zijn hele familie.

De zon is niet je vriend

Wat Frans vooral wil meegeven, is bewustwording. Want dat besef was er vroeger nauwelijks. Wie jong is, denkt al snel: het zal wel meevallen. Ook hij dacht dat. Een zonnige dag voelde als iets goeds, de zon was je vriend. Pas later zag hij de keerzijde.

Zijn boodschap aan mensen die veel buiten werken is daarom helder: smeer je in. En niet een keer, maar regelmatig, eigenlijk iedere twee uur. Draag beschermende kleding, kies voor lange mouwen, een kraag, een pet of hoed.

Zelf doet hij dat nu ook altijd. In de zomer loopt hij bewust met lange mouwen, juist om zijn huid te beschermen. Mensen kijken daar soms van op, maar voor hem is het inmiddels vanzelfsprekend.

Als hij terugkijkt op zijn leven, overheerst niet alleen spijt, maar ook de wens dat anderen eerder begrijpen wat hij pas later leerde. Jarenlang leek buitenwerken onschuldig: lekker in de zon, een kleurtje krijgen, verbranden en weer doorgaan. Maar die schade stapelt zich op. Vaak ongemerkt, totdat je jaren later de gevolgen ziet. Daarom zegt Frans nu: de zon is je vriend, maar kan je lichaam ook beschadigen. En juist dat zouden meer mensen moeten weten, voordat het te laat is.